— az Dk iii 157: abar bizeškīh
This chapter of the third book of Dēnkird deals with a variety of questions and topics pertaining to the field of medicine. Topics are listed from 1 to 24, and in order to facilitate the comprehension of the text, we indicate the subject of each passage by these numbers.
pārsīg
(M 157)
abar (1) bizeškīh bun;
(2) ud judabāyišnīgīh cim;
(3) ēvēnag ud baxšišn;
(4) ud kār ud sūd;
(5) ud judbunīh ī bizeškīh az vēmārīh;
(6) ud bizešk cōnīh;
(7) ud vehīh;
(8) ud māyag kē kār abar, ud kār ī abar māyag;
(9) ud arz ud sang;
(10) ud handāg ī tanbizešk ped tanbizeškīh, (hān ī) ruvānbizešk ped ruvānbizeškīh;
(11) uzmāyišn ī abar harv do <ī> uzmūdan šāyed ud uzmōg nē šāyed;
(12) ud niyābag kunišn ī bizešk abāg dehīg mardōm, ud <hān ī> avēšān <abāg> bizešk;
(13) <uzmūd ud framūd bizeškīh kirdan mizd, ud> ×anuzmōg (anuzmūd) +afrmūd bizeškīh kirdan puhl;
(14) ud kē bizešk uzmōg ud ō bizeškīh vizīdan xvēškārīh;
(15) ud bizeškīh ud drustbedīh nām-arzānīgīh;
(16) ud pēšag kē bizeškīh andar;
(17) hān ī ruvānbizešk az tanbizešk ud tanbizešk az ruvānbizešk ud harv (do) az pādixšāy abāyišn;
(18) vēmārīh bun, vahān, cēīh, ēvēnag ud nām;
(19) dārūg ēvēnag;
(20) nērōg (ud) drustīh vinārišn;
(21) ud hān ī tan ristagān ped drustīh vinārdārīh sāzēnāg, ud (hān ī) gyān nērōgān ped sūdgārīh hamēnāg;
(22) niyāz ī mardōm ō tan dārišn ud gyān vīrāyišn, xvarišn ud dārūg;
(23) ušmurišn ī (M 158) sāmān kē kār ī ped tanbizeškīh abar;
(24) bizeškīh kunišn ud frazāmišn, hangirdīg-ē ped nihang vāzag, az nigēz ī veh dēn.
hād.
(1) bizeškīh bun ohrmazdīg frazānagīh kē bizeškīh-iz aziš, nazttar aviš dānišn ī abar cihrag ī gumēzagīh.
(2) ud bizeškīh abāyišnīgīh cim, niyāz cim, az ebgad vahān, gētīg dahišnān /ōh/ pādan ī ped drustīh, bēšāzēnīdan ī az vēmārīh.
(5) bizeškīh az vēmārīh judbun, cōn judbunīh ī dānāgīh <az dušāgāhīh>.
(3a) bizeškīh <ēvēnag>:
<ēk, mēnōg-bizeškīh ud jud jud handarzīgīh>: ēk gētīg-bizeškīh ud jud jud handarzīgīh.
mēnōg-bizeškīh handarzīgīh, ped veh dēn nīrang, ebgad —dām vēmārīh vahān— zōr jastag az dām bē burdan ud abesihēnīdan.
gētīg-bizeškīh handarzīgīh, ped veh dēn dānāgīh, gētīg /dāmān/ az ebgad vēmārīh pahrixtan bēšāzēnīdan.
(3b) andar harv ēk baxšišn do: amaragānīg ud ēvāzīg.
amaragānīgīh ī mēnōg-bizeškīh, az veh dēn nigēz, amaragān mardōm ×ruvānbizeškīh, ī abērdar ped xvēš xēm virāstan ī gēhān ox —dahyubed— ud gēhān rad —zarduštrōdum— baved.
u-š ēvāzīg ēk <ēk> mardōm ruvānbizeškīh ped abāzāhangīh ī az dušmat ud dušūxt ud dušvaršt, ud frāzāhangīh ī ō humat ud hūxt ud huvaršt, ped virāstan xēm dānāg dēn-burdārān, az veh dēn nigēz, abērdar baved.
ud amaragānīgīh ī gētīgbizeškīh <amaragān> mardōm tanbizeškīh, ī <az> vehdēn nigēz, az zarduštrōdum dastvarīh ud dahyubed huframānīh, nigāh pādan ī zahagān —ī tanān bun— az (M 159) vinastagīh.
u-š ēvāzīg ēk ēk mardōm tanbizeškīh, ī az drustbedān hamōg, pādan ī-šān ristagān az vinastagīh baved.
(3c) ud tanbizeškīh baxšišn ēn-z ×panz ī-šān dēnīg nām:
ahlāyīh-bēšāzišnīh ×ī <ast> ātaš-bēšāzišnīh, ud urvar-bēšāzišnīh, ud kārd-bēšāzišnīh, ud dāg-bēšāzišnīh, ud mānsr-bēšāzišnīh.
u-š māyagvar mānsr-bēšāzišnīh, hān ī andar gētīg /vēnišnīg/. u-š māyagvarīhā cim, abē-rēš ud bēš ud ranz ī tan, tēz bē burdan ī, abar mānsrīg afsōn nīrang, vēmārīh az tan.
ud didīgar hān ī ātaš-bēšāzišnīh. u-š cim abāg nērōg ī ātaš ped bē burdan ī vinastagīh ud pūdagīh ī vēmārīh, vaxšan az andarvāy pez tāftan ī tan pediš
ud ×suxtan ī urvar ī pērōzgar bōy bē burdan ī vas vēmārīh aziš ped kamranzīh ī tan.
ud sidīgar hān ī urvar-bēšāzišnīh. u-š cim ped kamīh ī az rēš ud ranz ī az kārd-ud-dāg-bizeškīh, ped xvardan <ud> /bōyēnīdan/, ud anīz ēvēnag vēmārīh az tan bē burdan.
andar kārd ud dāg-bēšāzišnīh, dāg abdum bizeškīh.
(3d) ud ruvānbizeškīh baxšišn ×do:
veh dēn gōbišn vurravišnīg, kunišn vurravišnīg. harv do vurravišnīgīh bēšāzēnīdan ī mardōm ruvān.
(15) ud ped gēhān drustbed <nām->arzānīgīh ōy kē amaragān mardōm ruvān az vināh ud tan az vēmārīh pādār.
ud ped gēhān +bizešk nām-arzānīgīh ōy kē amaragān mardōm ruvān az vināh ud tan az vēmārīh bēšāzēnīdār.
ud ped ēk ēk az mardōmān drustbed nām-arzānīgīh (M 160) ōy kē mardōm ēk ēk ruvān az vināh ud tan az vēmārīh pādār.
ud ped ēk ēk az mardōmān bizešk nām-arzānīgīh ōy kē mardōm ēk ēk ruvān az vināh ud tan az vēmārīh bēšāzēnīdār.
(3e) ōh-iz tanbizešk ēn-z ×ēvēnag do:
ēk pādan ī tan ped drustīh, ud ēk bēšāzēnīdan ī tan az vēmārīh.
ud ham-handāzag, ruvānbizeškīh:
ped pādan ī ruvān az vināh ud bēšāzēnīdan aziš.
(4) ud kār ī amaragānīg bizeškīh pādan ī amaragān mardōm ruvān <az vināh> ud tan ped drustīh, ud bēšāzēnīdan ī az vēmārīh.
ud sūd ī aziš pādan ī gēhān ped drustīh pākīh ud hubōyīh.
ud kār ī +ēvāzīg bizeškīh pādan ī ēk ēk az mardōm ruvān az vināh ud tan az vēmārīh.
ud sūd ī aziš drustīh ud kārīgīh ī mardōm tan, ahlavīh ī-šān ruvān.
(6) ud bizešk cōnīh handāzag az vizīn ī frazānag dahyubed, veh dēn nigēzīg, abar ruvānbizešk ud tanbizešk harv do.
abar ruvānbizešk zarduštrōdum, dēn dastvar, kū:
abēzag-xēm; āsnūdag-xrad; ud dēn-vāspuhragān; ud yazdān-menīdār; ud huox; ud yaštār; ud mēnōg-vēnišn; varm-abestāg; vizīdār-zand; ud āgāh-dēn; ud agumēg-ristag; ud meh-dādestān; ud šnās-vahmanīg; ud axēšm; ud zad-varan; ud vānīdag-āz; ped zanišn ī vināhgārān tēzframān; ped bahr ud pādāšn ī arzānīgān sazāg-baxtār; ud bavandag-jādaggōb.
ēn ×panz tis peymān-dāštār ast: cašm ud dahan ud uzvān ud gōš ud grīv; cašm az zanīn, ud dahan az xvarišn ī (M 161) anēvēn, uzvān az halagīh, ud gōš az huniyāgīh, ud grīv az cābukīh. kū /dād/ nē cannīhād, cahār pēšagān nē vināhīhānd. ×bavād anhaspīn ped zanišn ī dēvān, bōxtārīh-nimūdār ī dāmān, rāst vizīngar meyān šāh ud gēhānīgān, ud rāst dastvar ped harv xīr. ud ×spurrgarīhā pāyīhād ×hamnāf dahyubedīh ud dēn, ud cimīg dahīhād ud ravāgīhād harv framān.
ud abar cihr-ārāstān ×hukirrōg tanbizešk ērān-drustbed, kū:
pahrēz-veh-cihrag, ruvān-dōst, bārīk-vēnišn, vas-xvānišn, varm-nibēg, ud vas-uzmāyišn, ud nērōg ī gōhr ud vihirišn ī jadagān ud cihr ī tan(ān) /×āgāh/, ud hangāmšnās, ud vardišnšnās, vēmārīh darmānšnās, bizešk bavandag, ud agumēg-iz, ×huškōy ud hutars, ud hamāl-dōst, ud nēst-arešk, ud carb-ēvāz, ud nē-tarmenišn, ud burd, ud hubarišn, ud hunīrang, ud vēmārīh-dušmen, ud vēmāragān-dōst, ud anang, peristār ud nē bēzīdār, ud avistār, ud anespōz, frahād, ud sabukdast, ud frahixtakkār, ud bēšāz-framāyišn, husravīh-pādār, ud nē āvāzag bē mēnōg mizd dōšīdār. cē aziš būd, ped ērmān ēr-dastīg hamxāgīh ud bēšāz urvar-abzārīh, hupesāzišn darmānīhā, pahrixtārīh ī tan az vēmārīh, bē-barišnīh ī vištīh ud xēndagīh, madārīh ī āsānīh ud vēš-kārīgīh ī zīndagīh.
(7) vehīh ī ruvānbizešk ped ruvānbizeškīh, rāst tarsagāy Ašavahišt amehrspend abdastīh, ud hān ī tanbizešk ped (M 162) tanbizeškīh Ērmān-xvāyišnīh ī abzār ī Ašavahišt amehrspend hamkār-abdastīh.
(8) ud māyag kē ruvānbizešk kār abar, tanumand ruvān ī hamāg mardōm; ud kār ī-š abar māyag, ped kunišn ud pahrēzišn, ī az veh dēn hamōg ud Ašavahišt amehrspend abdastīhā, ruvān az vināh pādan, ped veh kirbag ahlavēnīdan.
ud māyag kē tanbizešk kār abar, ruvānumand tan ī harv mardōm; ud kār ī-š abar māyag, ped pahrēz ud darmān-abzārīhā, ērmān-abdastīhā, tanān ped drustīh pādan, ud az vēmārīh bēšāzēnīdan.
(9) ruvānbizeškīh arz handāzag az tan ped zīndagīh ud mārišnumandīh ī az ruvān;
tanbizeškīh arz handāzag az ruvān ped abzārīh ud kārīgīh ī az tan.
ud ruvānbizeškīh sang xvad;
ud tanbizeškīh sang abzār handāzag.
(10) ud handāg ī ruvānbizešk ped ruvānbizeškīh, abar-z šnāsagīh ī gyān zōrān, u-šān brādarod ī ēk ēk, cōn-pādagīh ī ped xvēš drust-vimandīh ēk ēk az hān ī-š brādarod vinastagīh ud tarvēnišn ī aziš.
ud handāg ī tanbizešk ped tanbizeškīh, abar-z cōn-hambannišnīh ud vinārišnīgīh ud višōbišnīgīh ī hambidīgān ped cihr.
(11) ud uzmāyišn ī ruvānbizešk ped ruvānbizeškīh, xēm ud xrad abzār:
fradum ped āsrōgīh; ud didīgar ped mānbedīh; ud sidīgar ped vispedīh; cahārum ped zandbedīh; ud panzum ped dehbed<īh>. u-š uzmūdan šāyed <ka> ped šāyistagīh ī abar hān ī (M 163) keh ruvānbizeškīh vizīn ī ō pāyag ī az hān abar, hamhandāzag dā-z ō zarduštrōdum vizīn, abardum ruvānbizešk ī az mardōmān. u-š uzmūdan nē šāyed ka ō hān ī keh uzmūdan nē šāyist ō hān ī meh nē vizīdan.
uzmāyišn ī tanbizešk ped tanbizeškīh:
fradum ped dēvesn vēmār tan uzmūdan (ud ka) bōxt, ped tanbizešk uzmūd šāyed dārišn. ud ka abāg hān uzmāyišn ī tanbizeškīh cōn-iš andar mardōmān abardar-sāmānīhā pediš spurr ×dā ō-z ērān-drustbedīh gāh vizīdan ud gumārdan xūb. ud ka se kird ud murd, ped uzmūn (×uzmūd) nē šāyed dārišn, ud kirdan ī bizeškīh nē hilišn.
(12a) ud niyābakkunišnīh ī bizešk abāg dehīg mardōm abar šaš:
bizešk hamē vēmār ī andar deh pursīdan, šnāxtan, ud tēz-abar-raftārīh ī harv rōz, nāmcištīhādar fradāg, pez abārīg hangām; hufrahādīhā ō vēmār ped abāgīh ī vas dārūg peyvāsag; ud šnāxtan ī vēmārīh; ud abar toxšīdan ī ō vēmārīh, ped abāgīh ī vas dārūg, dušmenīhā, ped darmānēnīdan ī vēmār, ud bēšāzēnīdan ī vēmār, kū az hān ī ōy toxšišn <ī ō> vēmārīh andar deh ēc vēmār, az darmān burdan nē mānād.
(12b) hān ī hambāstag mardōm abāg bizešk kirdan niyābag:
frāz burdan ī aviš hān ī nēk xvarišn ud hān-z ī cābuk brahmag, ud hān ī tēz asp, ud hān ī abardar mān ī ped meyānag ī gyāg, ī-š xvāstag ud (M 164) abārīg ī pesazag xān ī ēk ī meyānag-xvāstagdar, ud ka mānbizešk andar mān, ud ka vis-<bizešk andar vis>, ud ka zandbizešk andar zand, ud ka dehbizešk andar deh, kū-š cihag abar xvāstag ud stōr ud zīvišn nē āgōzīhād, ud peyvastag-iz dāšn ī abar bizeškīh ī vēmārān nē brīnīhād; u-š ped hān ī tēz-asp, bavandag dārūg peyvāsag abāgīhā, tēz-rasišnīh bavād ō hān ī vēmār tan.
(3f) andar tanbizeškīh bizešk ēn-z ēvēnag panz:
ēk pahlum, ud ēk nidum, se meyānag bizešk.
kē mardōm bizeškīh ahlāyīh dōšārm rāy ēvāz kuned pahlum bizešk; kē gētīg mizd ēvāz dōšārm rāy <nidum bizešk>; <kē ahlāyīh ud xvāstag-iz dōšārm rāy> hāvandīhā meyānag ī hāvand bizešk; ud kē ahlāyīh ud xvāstag-iz dōšārm rāy, bē ō ahlāyīh ōgrāyišnīgdar, meyānag ī ō pahlum nazdīgdar; ud kē xvāstag ud ahlāyīh-iz dōšārm rāy, bē <ō> xvāstag ōgrāyišnīgdar, meyānag ī ō nidum nazdīgdar. ud abēzag ahlāyīh-āyōz bizešk pahlumīhā pedīriftan ud vābarīgānēnīdan ud grāmīgēnīdan, pez xvāstag mizdēnīdan pāyagīhā; ud meyān<ag> ī ahlāyīh-āyōz, ud hān-z ī ahlāyīh-gumēg. ud hān ī gumēg-ahlāyīh ud nidum bizešk brādarod ud bizeškīh pedyārag, apedīrišnīh ud agrāmīgīh ud anarzānīg-mizdīh dēn handarz.
(13) +uzmūd ud framūd bizeškīh mizd:
tanbizeškīh az kahist dā mahist gōspend, ud az nidum dā abardum mardōm bēšāzēnīdan ī mizd pāyagīhā pessazagīhā pēdāg.
ud anuzmōg ud aframūd bizeškīh kirdan <puhl> (M 165):
ka-z xūbīhād, appār mizd; ud ka rēš, rēštōzišnīh ud drōš abar tan, pēdāg.
(14) ud uzmāyišn vizīn ud dastvarīh ī ruvānbizešk abar ruvānbizeškīh zarduštrōdum;
ud hān ī tanbizešk abar tanbizeškīh ērān abēzag drustbed xvēškārīh.
(16) ud bizeškīh aziš andar āsrōnīh pēšag cōn ruvānbizeškīh, aziš vāstryōšīh pēšag cōn +tanbizeškīh.
(18a) ud drustīh hangirdīgīh ēk, ī ast peymān. vēmārīh hangirdīgīh do ī hend frāybūd ud abēbūd.
(18b) vēmārīh ī gyān bun, hān ī vēmārīh-iz ī tan bun, ud harv do vēmārīh bun: frāybūdegar ud abēbūdegar Gennāg Mēnōg.
(18c) ud vēmārīh vahān, ×ebgad az Gennāg Mēnōg hamēstārīhā brādrodīhā ō gyān zōrān, ped gyān āhōgēnīdārīh, cōn dušāgāhīh ud frēftārīh ud xēšmenīh ud sustīh ud abarmenišnīh ud tarmenišnīh ud varanīgīh ud spōzgārīh ud /jahagīh/ ud ašgahānīh, cē ham-brahm vināh ud durvandīh vahān; ō tan ristagān, ped tan āhōgēnīdārīh, cōn sard-huškīh ud gennagīh ud pūdagīh ud suy ud tišn ud zarīg ud bēš, cē hambrahm vēmārīh ud margīh vahān.
(18d) ud vēmārīh cēīh hān ī-šān dādestān bē-sāzišnīg mālišn ī gyān ud cihr cōn xēšm ī gyān-cannag, ud huškīh ī cihr nizārēnāg.
(18e) vēmārīh ī tan ēvēnagān, hān ī az hān ī ped bun dahišn Gennāg Mēnōg frāz kirrēnīd, az dādār framān, ped ērmān zōr vānīdan /zadan?/ pēdāg. ×si-hazār-u-sisad-u-sīh-u-sē ēvēnag, ī andar vānišn dāšt ēsted, u-š pēdāg nām, cōn:
ažīr (ašira/ aširya-), ud (M 166) aγīr (aγūirya-), ud aγrąm (aγrā-), ud uγrąm (uγrā-), ud +dāš (dāžu-), ud tafn (tafnu-), ud sāran (sārana-), ud +sārast (sārasti-/sārastya-), ud aγaš (aγaši-), ud anīz.
u-š pēdāg zand ušmurišn; ōzumand hān ī ō tan ristagān gumēzagīh, azabar nibišt, u-š andar zamānīhā dā fraškird. hamāg ped fraškird vānīhed, ōh ānābīhed, pēdāg.
(18f) ud hāmis ēd ī tan vēmārīh baxšīhend ō do ēvēnag:
<ēk>, /jask/ ī ōgārišnumand, u-š vizārišn “peyvišagumand”, cōn vavaršn ud nir; ud ēk, jask ī anōgārišn, u-š vizārišn “apeyvišag”, cōn tafn ud naēzi (naēza-). ud hān-z ī gyān vēmārīh hāmis baxšīhend ō do ēvēnag: ēk, frāzāhangīg āhōg cōn āz ud xēšm; ud ēk, abāzāhangīg āhōg cōn sustīh ud spōzgārīh.
(19) ud dārūg ēvēnag az urvar sardag jask hammar, ud az-iz zamīg, gōbed; u-š ped peymān nērōg-dāštārīh:
pēš dārūg būd, nūn-z ped dārūg vinardag, ud frāzdar-z ped dārūgīh pettāyed, cōn halīlag ī kābulīg.
u-š pēš ped škeft-zahrīh ēstād, nūn-z ped āmēzišn ī abāg anī dārūg ō darmānīh rasīdag, ud frāzdar zahrīh hamāg aziš barīhed ud ō-z mardōm ud gōspend xvarišn mad<an> ēsted gōbed, cōn bīš ud +balādur ud anīz.
u-š nōg nōg ped bēšāzišnīh nērōg-abzōnīgīh, ud frāzdar ō vazurg zōr ī bēšāzišnīh madan gōbed, cōn az urvar rāšt ud +vohugōn, ud az zamīg gōgird. u-š ēk ī dārūgān-šāh, cōn hōm ī spēd ī andar frāxgard zrē, ud ped fraškird ahōšīh ī mardōm pediš kirdan gōbed.
(20) ud drustīh do (M 167) ēvēnag: ēk abar ruvān-drustīh, ped hupeymān xūb-hamjuxtagīg vinārdagīh ī gyān nērōgān; ud ēk abar tan-drustīh, ped drust-sāmānīhā ēstišn ī tan ristagān.
(21a) ud virāyišn-niyāzīh ī gyān-z az pedyārag gumēzišn ī ō zōrān, cōn:
ō dānišn nērōg ī gyān dušāgāhīh hamēstārīg, ud dahīg-sōhišnīh brādrodīg; ō xēm nērōg ī <gyān> dānišn hamjuxt, dahīg-sōhišnīh hamēstārīg, ud frēftārīh brādrodīg; ō tagīgīh nērōg ī gyān sustīh hamēstārīg, ud xēšmenīh brādrodīg; <ō> bavandagmenišnīh nērōg ī <gyān> tagīgīh hamjuxt, xēšmenīh hamēstārīg, sustīh brādrodīg; ō abāyišn nērōg ī gyān spōzgārīh hamēstārīg, varanīgīh brādrodīg; ō nigerīdārīh nērōg ī <gyān> abāyišn hamjuxt, varanīgīh hamēstārīg, ud jahagīh brādrodīg; ud ō xāmōšīh nērōg ī <gyān> gōbišn hamjuxt, jahagīh hamēstārīg, ud ašgahānīh brādrodīg pedyārag, kū dā ped virāyišn ī +gyān az xūb-hamjuxtagīg ped hamīh ī āgandag vinārišn ī-š zōrān, pedyārag ī gyān zōrān vānīhād, mastīh ud sturdīh az gyān ōsānīhād, ud gyān ped pākīh vinārīhād, ped kirbag toxšād, az bazag pahrēzād, ud durvand mā bē ahlav bavād.
(22a) ud bēšāz-niyāzīh ī tan cim:
ērang sard-hušk ebgadīg pedyārag ī ō garm-xvēd xūn, tan māyag, kū hamēstārīg rasišnīg. hambedist ped sardīh ī garmīh ī xūn (M 168) afsārīhād, ped huškīh +xvēdīh hōšēnād, ud mā ×pānagīhād fradum-iz tan māyag andar tan pānagēnīdārīh, ud pādīrānīhād dām az ravāgīh ud peyvannišn ī ō fraškird.
ud az dādār nizūmāngārīh ērang tan pedyārag az hambidīg tēz-spōzīh ī tan garmīh ped sardīh, u-š xvēdīh ped huškīh, ud az ham bē apettūgīh ī tan māyag ud nērōg andar tan, bavānd jadārīh ud vinārdārīh. cōn hambidīgān āgenīn ēstend, abāz-bastagīh ī brādrodīg sardīh ō xvēdīh, ud huškīh ō +garmīh; kū tar, ham cōn tan māyag ud nērōg ped bavēnāgīh ud parvarāgīh ī tan tōhmag-ē ēstišn (ud) vinārišn bavād. ēd ī pēdāg ped visp zīndagān, tan vēmārīh ī hamēstārīg ud brādrodīg az ebgad. tan pedyārag ō tan pēcīhed, andar drang ī ēstišn ud vinārišn ī tan māyag ud nērōg az cihrīh ī cihr ī az andarōn tan pediš dārūg ud darmān ī hubizešk ī az bērōn tan bēšāzīhād. andar gumēzagīh ī az ebgadīg pedyārag, dām-ravāgīh ud peyvannišn ī <ō fraškird> bavād, cōn ēd ī pēdāg kū: ēdōn vinārišn ī mardōm cōn tandrustīh andar ebgadīg pedyārag gumēzagīh.
(21b) ud hān ī tan ristagān ped drustīh vinārdārīh sāzēnāg: cihr. ud hān ī gyān nērōgān ped sūdgārīh hamēnāg: ox.
(22b) ud dārišn-niyāzīh ī tan az avištāb ī cihr az hān ī-š hamēstār. ud dārišn ō ayyārīh ī cihr ped avištāb spōz ī az hamēstār. ud dārišn ast xvarišn ud (M169) xvārišn, ped peyvastan ī nērōg ī andar xvarišn ō nērōg ī ped āmēzišn-ayyārīh ī cihr. cōn nam ī andar xvarišn ō āmēzišnīg nam ī ped cihr, kū dā āmēzišnīg nam ped ebgadīg huškīh mā /hōšād/; ud ātaš ī <andar xvarišn ō āmēzišnīg ātaš ī ped cihr, kū dā āmēzišnīg ātaš> ped ebgadīg sardīh mā afsārād; ud vād ī andar xvarišn ō āmēzišnīg vād ī ped cihr, kū dā āmēzišnīg vād ped nizārīh mā bannīhād; ud gil ī andar xvarišn ō āmēzišnīg gil ī ped cihr, kū dā āmēzišnīg gil ped sustīh ī az gīrišn mā višīhād. hamāg ō ēn kū dā cihr az avištāb ud cannag ī az ebgad apuhišnīh ud vinardagīh bavād, ud mardōm zīndagīh vinārīhād abāg sāzāg peymānīg xvarišn. ast kē dārūg-iz kū dā frāyīh ī az xvarišn ped zōr ī dārūg ōsānīhād, ud kamīh ī az xvarišn ped ōz ī dārūg hambārīhād, ud āmēzišnīg zōr ō peymān rasād.
(21c) ud āfurāgān gyān ud tan kē-š gyān ped dānāgīh ud tan ped drustīh virāstan ud ×peyrāstan; gyān zōrān ped hān ī vināh ud durvandīh, ud anī, ud tan āmēzišnān ped hān ī vēmārīh ud margīh ud anī pedyārag vinastan, nē sazed.
(17) ud tanbizešk az ruvānbizešk abāyišnīg; ruvānbizeškīh cār az veh dēn hamōg. ud ruvānbizešk az tanbizešk abāyišnīg niyāz-bēšāzīh; tan-bēšāzīh cār az tanbizeškīh hamōg. u-šān harv do az dahyubed abāyišnīg, abē-vahānagīh ī-šān ped xvēškārīh.
(23) ud ušmurišn ī sāmān kē kār ī tanbizeškīh (M 170) abar ēn-z pānzdah:
tōhm; ud bavišn; ud vinārišn; ud tazišn; ud āmēzišnīg hambavišnīh; ud vihirišn; ud daštagīh; ud nigārišn ī pediš; ud zāyišn; ud parvarišn; ud cihr; ud xōg; ud dād; ud hangām; ud šahr bizeškīh.
(24) tanbizeškīh kunišn abar cahār zahagān ī gēhān, ped pādan ī +az vinastagīh. u-š frazāmišn ped ristagān ī tan frāybūd ud abēbūd aziš bē burdan, ped peymān vinārdan ī tandrustīh. ud ruvānbizeškīh kunišn abar cahār zōrān ī gyān, ped xūb-hamjuxt-pesāxtārīhā az brādrod ud hamēstār pānagīh; <u-š> frazāmišn ped menišn ud gōbišn ud kunišn az dušmat ud dušūxt ud dušvaršt pādārīh, ī ped humat ud hūxt ud huvaršt peyrāstagīh, ruvānān būzišn.