This fragment exists in two books: One, in the Xradnāma (N° 328, 25v-28r, Nafiz Pasha Library, Istanbul); the other in the Naṣīḥat al-Mulūk of Ġazzālī.
<Pārsīg rendering by R. Asha>
<soxan ī Vazurgmihr abar bizeškīh>
pārsīg
dānāg-ē ō Vazurgmihr pursīd kū: -mān abar bizeškīh hān tis gōb ī-mān sūd ped tan ud ruvān dā abar toxšem, ud hān ī-mān zyān dā dūr pahrēzem!
guft kū: cahār tis vēnāgīh ī cašm bē abzāyed, ud cahār tis bē kāhed. cahār tis tan frabih kuned, ud cahār tis nizār. cahār tis tan drust dāred, ud cahār tis škastag. cahār tis dil zīvēned, ud cahār tis mīrēned.
hān ī cahār tis ī vēnāgīh bē abzāyed: marv huram, ud āb ravān, ud may rōšn, ud vēnišn ī dōstān
hān ī cahār tis ī vēnāgīh bē kāhed: xvarišn ī sōr xvardan, ud āb ī garm abar sar rixtan, ud andar cašmag ī aftāb nigeristan, ud dušmen dīdan.
hān ī cahār tis ī tan frabih kuned: vastarg ī narm, ud bōy ī xvaš, ud tan ī pākīzag, ud xvāb ī garmgāhīg.
hān ī cahār tis ī tan nizār kuned: gōšt nameksūd xvardan, ud marzišn vas kirdan, ud andar garmābag dagr pādan, ud būšāsp kirdan.
hān ī cahār tis ī tan drust dāred: xvarišn ped gāh xvardan, peymān ī xvarišn (ud harv tis) dāštan, ud kār saxt nē kirdan, ud andōh abēcim nē burdan.
hān ī cahār tis ī tan škastag dāred: ō rāh ī dušxvār raftan, ud abar stōr ī abāzsār nišastan,ud ped māndagīh raftan, ud abāg zan ī pīr marzišn kirdan.
hān ī cahār tis ī dil bē zīvēned: xrad ī šāyistag, ud avistād ī dānāg, ud hambāz ī avistvār (ud zan ī husāz), ud dōst ī husāz (ud dastyār).
hān ī cahār tis ī dil bē mīrēned: sarmāg ī afsarāg, ud garmāg ī sōzāg, ud soxan ī taxl, ud sahm ī dušmen.
ēn-z guft kū: fradum ud abdum dānišn andar ē do soxan: agar dahišn ped baxšišn, ā toxšišn cē? ud agar hanzām marg, rāmišn cē ud nāzišn cim?
Audio:
فارسی
[ از نصیحه الملوک، غزالی ]
گروهی از حکما بزرجمهر را پرسیدند که: ما را از باب حکمت چیزی بگوی چنانکه ما را سود دارد به تن و جان، تا بدان بکوشیم، و آنچه ما را زیان دارد، تا از آن دور باشیم. و ایزد تعالی تو را پاداش نیکی دهد.
گفت: آگاه باشید که چهار چیز بینایی چشم را بیفزاید و چهار چیز بکاهد. و چهار چیز تن را فربه کند و چهار چیز تن را نزار کند. و چهار چیز تن را درست دارد و چهار چیز تن را شکسته دارد. و چهار چیز دل را زنده کند و چهار چیز دل را بمیراند.
اما آن چهار چیز که بینایی را بیفزاید: یکی سبزهء خرم، و دیگر آبِ روان، و سیم میِ روشن، و چهارم دیدار دوستان.
و آن چهار چیز که بینایی بکاهد: یکی طعام شور خوردن، و دیگر آبِ گرم ریختن بر سر، و سدیگر اندر چشمهء آفتاب نگریستن، و چهارم دیدارِ دشمن دیدن.
اما آن چهار چیز که تن را فربه کند: یکی جامهء نرم، و دیگر بیغم زیستن، و سدیگر بویِ خوش، و چهارم خوابِ گرمگاهی.
اما آن چهار چیز که تن را نزار کند: یکی گوشت قدید خوردن، دوم جماع بسیار کردن، و سدیگر اندر گرمابه دیر بودن، و چهارم شبانگاه زود خفتن و جامهء درشت پوشیدن.
و اما آن چهار چیز که تن را درست دارد: یکی طعام به وقت خوردن، و دیگر اندازهء هرچیز نگاه داشتن، و سدیگر کار سخت ناکردن، و چهارم غم بیهوده نخوردن.
و آن چهار چیز که تن را شکسته دارد: یکی به راهِ دشوار رفتن، دیگر به ستور حرون نشستن، سدیگر بر ماندگی راه رفتن، چهارم با پیرزن جماع کردن.
و آن چهار چیز که دل را زنده کند: یکی خرذ شایسته، دیگر استاد دانا، سوم انبازِ امین و عیالِ موافق، چهارم دوستِ سازگار و مساعد.
اما آن چهار چیز که دل را بمیراند: سرمای زمهریر، و دیگر گرمای سموم، سدیگر دودِ تلخ، چهارم بیمِ دشمن.
و هم بزرجمهر گوید که: علمِ اولین و آخرین اندر این دو سخن است. گفت: اگر دهش به بخشش است، پس کوشش چیست. و اگر سرانجام مرگ است، پس رامشن چیست و نازیدن از بهرِ چیست؟
English