Translation from Arabic to Pārsīg by Raham Asha.
vizārišn az tāzīg ō pārsīg az Rahām Aša.
pārsīg
…
§ nazdist Jimšēd ī Vīvanghān pēšag ī mardōmān vinārd, u-š pēšag ī dibīrān ārāst, u-š pāyag ī-šān āškārēnīd.
§ nazdist Kay Luhrāsp ī Kay Uzav ī Kay Manuš dīvān handāxt, u-š (šahr-)kirdārīh ud (šahr-)āmārgarīh sāxt, u-š gund vizīd, u-š ped ābādānīh ī būmān toxšīd, ud stadan ī harāg rōzīg ī spāh rāy. u-š šahrestān ī Baxl kird.
§ gōbed ʿAbd al-Vāḥid ō man az uzvān ī Muḥammad ī Vāḍiḥ kū:
man ped Spāhān nāmagīhā dīd hend ī kahvan, framān ī husravān (xvadāyān) abar harāg ud ābādānīh ō kirdārān ī xvēš. ka nāmag ō vas kas būd, ped sar ī nāmag «anōšag bavēd» nibišt ēstād, ud ka ō ēk tan, «anōšag bēh»; pas, āyād kird hān cē kāmist.
§ husravān (xvadāyān) rāy cahār muhr būd:
abar muhr ī jang ud pāsebānīh: bārestānīh (/škēbāgīh);
ud abar muhr ī harāg ud ābādānīh: pušt (/pesann);
ud abar muhr ī byaspag (/despag): nixvār;
ud abar muhr ī must: dād.
§ šāhān ī Ērānšahr rāy do dīvān būd:
ēk dīvān ī harāg; ud ēk dīvān ī uzēnag. ud harv hān ī adīhed hān ī dīvān ī harāg; ud harv hān ī uzīhed ud uzēnag ī spāh ud cē kunend hān ī dīvān ī uzēnag.
§ ēvēn ī šāhān ī Ērānšahr ēd kū:
avēšān spasagān ī ped harv pēšag ī dar brahmag peymōzend ī-š kas jud az hān pēšag nē peymōzed. ka (spasag) mard-ē pēš šāh šud hād, ped peymōzan ī ōy mard hunar u-š pēšag ī aziš būd šnāxt hād.
§ dibīrān ped māništ hāmōyēn peymōg peymuxt ī daxšagīg; bē ka ped rāh šāh abāg šud hend, peymōg ī ardīkkarān.
§ šāhān ī Ērānšhar hāmōyēn staft kird ō hān kas kē avābarīgān muhr ī šāh kird ayāb nigārd, u-šān ēdōn grān pādifrāh kird cōn grān bazakkarān.
§ šāhān ī Ērānšhar fravardag-dibīr targumān ī šāh xvand. u-šān guft kū: cōn kāmend soxan kutāh kirdan, pargast kū cim-iš bē kāhānd, u-š pedisār ud soxanvarīh bē hilānd, u-š viyāxanīh bē kāhānd.
§ ped āvām ī pārsagān ēvēn ēd būd kū:
dibīrān ī juvān ud parvardagān ī ped dar ī šāh gird āvurdan ud kār framūdan. šāh framāyed kū-šān dibīrān sālār (dibīrbed) uzmāyād, u-šān uš sanzād; ēg harv kē-š pesanned, nām ī ōy pēš šāh bared, u-š ped abāgīh ī dar framāyend kirdan, u-š kār framāyend. pas šāh framāyed kū-š ō kirdārān bē peyvannend, ud ped hunar ud šāyendagīh ī-š ast kār gōnag gōnag framāyend kū dā harv ēk az (nōg-dibīrān) pāyag-ē vinded ī-š sazed.
ēc kas kē-š handēmān šāh kunend, u-š nām pēš ōy barend, bē šāh framān u-š parvāng enyā abāg ēc kas az mardōmān nē āmēzend.
šāh dibīrān frāzdar dāšt hend, u-š kirrogīh ī dibīrīh abardarīh šnāxt, u-š avēšān (dibīrān) nazdīkēnīd hend kē-šān az veh-mānagīh dā kirrōgīh abāg būd. u-š guft kū:
avēšān ārāyišn ī kārān, ud bavandagīh ī šahriyārīh, ud škōh ī pādixšāy hend, ud uzvān ī gōbāg šāhān rāy, u-šān ganzvarān ī xvāstag, ud sālār (avistvār) abar bannagān ud šahr.
§ ka šāh-ē ī Ērānšahr laškar visē kird, dibīr-ē ī sarāmādag framūd abāg kirdan, u-š ō laškaryār framūd kū-š bē-š uskār enyā nē pāyed ud nē vihēzed. u-š ped ēn abardarīh ī uskār ī dibīr u-š vizar nimūd.
pas šāh ō dibīr ī framāndār ī abāg (laškar) visē kird būd guft kū:
«ē-t pēdāg kū asvārān staft mardōm hend, u-šān pādifrāh nē šāyed kirdan bē ka framān spōzend, ayāb pedīrag dušmen frōd mānend, ayāb az dušmen virēzend, u-šān jud az ēn nē avvēnend. an abestām kunam ō tō ped rāyēnīdan ī ēn laškar.»
pas dibīr ped rāyēnīdārīh (ī laškar) hamrāh šud, ud ka ō nibištan ī ped būzišn ayāb ušiyārēnišn ayāb azdēnišn ayāb āgāhēnišn niyāz būd, ōy ped bahr ī laškar sālār nibišt.
§ šāhān ī Ērānšahr, pēš az (Husrav) Anōšervān, bar (mēv) ud dānag (jōrdā) ī mardōmān pediš hambāy būd hend, u-šān bahr vēšist si-ēk būd ud kamist šaš-ēk; ud ham cand ī hān bahr ī āb ud xān. pas Kavād ī Pērōzān framūd zamīg peymūdan, ud mug ud draxt ušmurdan, ud sar āmārdan. u-š vizīrēnīd abar nihādan ī bahr (ī šāh az) harāg, ud hān ī pēš hamāg gugand.
§ ped xvadāyīh ī (Husrav) Anōšervān kār ī peymūdan (ī zamīgān) ud ušmurdan (ī mugān ud draxtān) ud āmārdan ī sarān hanzaft.
pas Husrav ped hanzaman ī amaragān nišast, u-š bē ō dibīrān framūd āmār hāmōyēn nimūdan. u-šān ēdōn kird.
pas (Husrav) abāg mardōmān uskārd abar nihādan ī harāg ped grīvīh, peymūdan ī zamīgān ud ušmurdan ī draxtān ud mugān, ud āmārdan ī mardōmān. u-š guft kū dā ped sē jār vizārānd, ped harv cahār māh si-ēk (ī harāg). u-š abāg-išān hampursagīh kird. ēc kas az avēšān tis-iz nē guft. pas soxan ī xvēš sē bār abāz guft; u-šān tušt mānd hend.
mard-ē az hanzamanīgān abar āxist, u-š guft kū: «ē šāh, tū harāg ī asazišnīg abar mardōm ī sazišnīg nihē ud abar kālbod ī mīrāg ud kišvānzār ī hōšišnīg ud jōy ī ravān ud cašmag ī-š āb frōd nišīyed!»
Husrav guft kū: «ē mar ī tērag, az kadām pēšag hē tū?»
pāsox kird kū: «an mard-ē ham az dibīrān!»
ēg Husrav ō dibīrān guft kū: «and-iš ped skārābdān zaned cand kū mīrād!»
pas dibīrān bōxtan ī xvēš rāy ped Husrav framān ōy zad dā murd. u-šān guft kū: «amāh ped kirdag ī šāh hušnūd hem!»
pas nihišn ī (harāg) abar gōnag gōnag jōrdā ud mug ud draxt vinird būd.
§ u-m vindād ped handarz ī Šābuhr ī Ardašērān ped dar ī handarz ō pusar ī xvēš ī-š guft kū:
hān ī tō vizīr pēš tō pedīriftag-soxan bavišn, u-š pāyag ōstīgān dārišn, u-š gyāg pet cašm, u-š grāmīgīh ī pāyag vistāxīh ō tō ēdōn cōn-š az ērdanīh andar kas-iz, ayāb lābakkarīh pēš kas-iz, ayāb carbuzvānīh ō kas-iz ped tis-iš ast abāz dāred. ud cand vistāx ō tō bavād kū-t pand dahād, ud kē-t kāmed vīftan ud dašn ī tō kāstan, az-it dūr dārād. agar-š tis guft andarg vizar ī tō, u-t hān ped rāst nē dāšt, andar ōy ped gumān mā nigerēš, u-š ped taxlīh pāsox mā dahēš kū dā az dastyārīh ī tō abāz nē mānād, ud az dādan ī vizar ī ped rāst ō tō nē pahrēzād, bē hān ī ōy vizar ka-š pesannē bē pedīr, ud hān ī ōy vizar ka-š zyāngar handēšē u-š abvēnē āgāh-iš kun dā ka abar tis-ē vizīr kuned, az frahang ī-t ast sūd barād. pargast kū jud az ōy kas-iz az vāspuhragān ud persitagān ī xvēš ō ēn pāyag nišāyāy, ud ō ēc kas andar avēšān rāh ī soxan burdan ud āvurdan āsān kunāy, u-šān abar kār ī bannagān ud šahr ī xvēš abāg uskārāy. cē ō vizurdīh ī-šān vizar abestām nē šāyed kirdan, ud ped dārišn ī rāz ī-t guft ēvar nē šāyed būdan.
§ ped ēv dar az ham ēn handarz gōbed kū:
bē dān kū ōstīgānīh ī kār ī tō ped vashambārīh ī harāg, ud vashambārīh ped ābādānīh ī šahr. ud kāmag-hanzām nē šāyed būdan jud az vaheyōn ī mehmānān (ī šahr) ped dād u-šān frayādišn. ast ī kār ī cim ī anī kār. ud amaragān abzār ī vāspuhragān. u-šān harv pēšag aziš anī (pēšag) abāyed. ped ēn avēšān ī vehdar andar dibīrān ī xvēš vizīn kē-šān vēnišn ud pākīh ud šāyendagīh; ud ō harv ēk az avēšān hān kār abespār ī kārāgāh pediš u-š šāyed pardāxtan.
ka āgāhīhist hē az mihgārīh ayāb adādīh ī ēk az avēšān, frāy (az peymān) pādifrāh kun!
abar zamīg ī-š harāg vas jud az hān ī dūrnāmīg kē-š pāyag vazurg burzišnīg mā gumār! ud gund sālārān (abar harāg) sālār mā kun, cē-t abzār jang rāy vizīd hend ud maginn pedīrag dušmenān.
ast kē mihgār baved ped xvāstag, ayāb kār višōbed. ka-t-iš višāyē ped stadan ī xvāstag, u-š gumarzišn aziš cašm pōšē, ēg xvāstag tabāhīhed, ud bannag zyān vēned, ud abārīg ō vināhišn hangixt bavend. ud agar-š ped kār (ī kird) pādāšn kunē, dar ī vināhišn višāyē, u-š škōh bē barē, ud kēn ped menišn ī ōy abrōzē. ēn kār dūr az dūrhandēšīh, u-š kirdan halagīh, u-š frōd māndan nizārīh. pas bē dān ē: agar abārōn mizag ī amvaštan ī xvāstag caxšed, menišn ō xīr ī gētīg saxttar banned, ud abēcim xvāstag xvāhed. abārīgān kirdārān ud dibīrān rāy ped abesihēnīdan ī-šān vābarīgānīh ud tabāhēnīdan ī hān ī ped dast dārend tis-iz vattar az dušāgāhīh ī šāh nēst kē az cē-ēvēnagīh-išān kam āgāh, ud az pādāšn ī kirbakkar ped hān ī-š kirbag ud pādifrāh ī bazakkar ped hān ī-š bazag pahrēzed.
abar kār ud bār ī kirdārān ī harāg nēk niger, ud ped ēn bahr nigāhgarān ī avistvār gumār! bē dān kū andar harāgbarān ast kē-š zamīg ud dastegird-ē ī xvēš ped pādan ō vāspuhrān ud nazdīkān ī šāh abespāred. az ēn do bahrag ī-šān tū avvēnē ēk: ayāb ped abāzdāštārīh ī az must ī kirdārān ud abēdādīh ī framadārān rāy ī nimāyed duškunišnīh ī kirdārān ud kamzōrīh ī šāh ud ped ranz dāštan ī ērdastān; ayāb ped kāstan ī hān ī abāyed vizārdan, pas ped ēn xēm ī bannag vināhed, ud (xvāstag ī) šāh kāhed. az ēn bē pahrēz, ud pādag ud pādār jumā pādifrāh kun!
§ dar-ē az nāmag ī Ardašēr o vizīrān ī xvēš:
bē dāned ka toxšed ēvāz ōy dastyār gīred kē bavandag ped huxēmīh ud nēkravišnīh, ēg tis vinded ī dušvār ī nē būd. ped (uzmāyišn ī) dēn ud kirbagīh ī kas ēvāz pahrēz ī ōy az grān-vināhīh ud abārōnīh vas, ud az pāy afšurdan abar avištāb ud stahm bē tarsed, ud ped avistvārīh ud pākīh ēdōn cōn az āzvarīh ud kār ī pediš kast ayāb zyān pēdāgīhed abēzag baved, ud ped abēniyāzīh ud abzār ōn kū kār-ē ī aziš xvāhed ped nizūmānīh varzed ud az hān ī-tān kār ēc dašn vin nē baved. bē dāned kū ašmā rāy kār ast ī bē az ašmā kunišn, ud kār ast ī bē ašmā enyā nē kunišn. pas sāmān ī kār bē šnāsed, ud az abespārdan ī hān kār ī-tān ērdast šāyed kirdan mā parzāred, ud hān kār ī xvad abāyed kirdan ō anī kas mā abespāred ! cōn kār pardaxt baved (tan) ped āsān dāred, ud az rāmišn ud āsāyišn ped zamān ī kār bahrumand baved.
§ Guštāsp ō dibīrān guft kū:
pāzihr ēv baved, ud ped hān ī-tān abespārend avistvār. ud ped āsn šnāsag ud xrad gōš andar frahang dāred. hān ī az frahang bar xvared, ped xrad ī xvēš cihrēnīdag andar kār zaned; ud ped kār ud dādestān az dād ud peymān bē nē varded; hān ī ped uskārišn ud vizīnišn nē-mān arzānīg, ō-mān nē nimāyed!
§ ka (Husrav) Abarvēz ī Hormazdān xvadāy būd, bannagān ō hanzaman xvāst u-š abāg avēšān soxan rāyēnīd. ped dar-ē ī ō vizīr ī xvēš gobed kū: rāz dār, ud soxan ped rāst dār, ud ped handarz toxš, ud zēnhār pās dār! an abar tō nē nixvāram dā drang bē kunam, ud nē pedīram dā ped tāšt bē bavam, ud nē pet ruzd bavam, ud zūr nē kunam.
§ gōbend kū: ped rōzgār ī šāh Anōšervān adād vistard. ud mubedān mubed ō-š guft kū: ē šāh, man az hērbedān ašnud ēsted kū «andar hān šahr kū dād nē šāyed adād parvastan, dušmen ped jang frāz āyed, ud mardōmān ī hān šahr rāy bīm ī anāgīh ēk pas az did baved.» amāh-iz az vistarišn ī adādīh ī framāndārān ī ašmāh bīmgen hem.
ud Anōšervān aviš nigerist, u-š pēdāgēnīd kū stahm ud adādīh ravāg, pas aštād mard dār kird, panzāh dibīr ud sīh kirdār ud avistvār.
ud husravān (xvadāyān) pas az Anōšervān ō harāgbarān guft kū: harv kē nē dōšed (bāz) ō kirdār-ē pardaxtan, pas ō ganz ī amāh pardazād!
az hān pas ēc kirdār nē ayārd ō kas must kirdan, ped-bīm kū bannag pardaxtan ī harāg rāy ō ganz ī xvadāyān rōy āvarād, ud ravišn ī ōy āškārāg bavād.
§ ped āvām ī ērānagān kas jud az šāh ud dibīr ud dādvar abar stōr ī hamdāg nē nišast.
…
§ (Husrav) Abarvēz rāy handarz-ē ast dagrand ō pusar ī xvēš Šērōyag. ped ēv dar aziš gobed kū:
vizīrīh ī xvēš rāy ōy vizīn ī ērdan kē-t ahrāmēnīd, āzād ī mustumand kē-t sāxt; ud nē ōy kē-t framūd pādifrāh kirdan ud pas tar kird, ud nē ōy kē pas az xvārīh framān pedīrift, nē-z ēc kas kē mened kū vinārišn ī xvēš rāy ānābišn ī pādixšāyīh ī tō veh. ōy ī anabzār ud anuzmūd kār mā framāy, ud nē ōy ī mahādar ī (kār) rāyēnīdār ka zamān xrad-iš grift ēsted ud zarmān tan-iš.
§ ērānagān guft kū:
vizīr rāy abar šāh, ud dibīr rāy abar xvadāy, sē daxšag: abgustan ī pardag aziš; ēraxtan ī soxancīn abar-š; ud āhuftan ī rāz pediš.
…
§ Šābuhr ī Ohrmazdān ped kār-ē abāg do vizīr hampursīd. guft-iš ēk vizīr kū:
šāh abāg harv ēk tanē hampursišn, cē rāz dāštan, ud dādestān dūrhandēšīhā kirdan, ud drūd ped xvēš xvāstan pediš vehdar, ud ēk az anāgīh ī did abāz dāred. cē ēk pāsox ī hān ī-š gōbē gōbed, ud az bīm ī šāh ud ped kāmag ī ōy sazed kū nē āhumbād. bē ka-t ō do tan āhuft ud āškārāg būd, ēg šāh ped varumandīh, u-š mustumandīh ō harv do abzōn. agar-šān bē pādifrāhēned, ā-š do tan ped bazagīh ī ēk tan rāy pādifrāh kird ēsted. ud agar-šān vadnām bē kuned, ā-š ōy-iz ī abēviāh vadnām kird ēsted. ud agar-šān bē abaxšāyed, ā-š ōy ī abēbazag ud ōy ī did hangōn abaxšūd ēstend.
…